ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ               ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ

                      ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑΣ

     Η Μυθολογία και η Γλώσσα είναι δύο έννοιες που εκφράζουν την πρωταρχική ανάγκη του ανθρώπου να νοήσει, να κατανοήσει και να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο η εσώτερη και η εξώτερη φύση λειτουργεί. Γλώσσα και Μύθος είναι στοιχεία αξεδιάλυτα δεμένα στην μακραίωνη ανθρώπινη πορεία. Κάθε πολιτισμός χαρακτηρίζεται από τα δύο αυτά στοιχεία που σηματοδοτούν εν γένει την φιλοσοφία του και την εξέλιξή του στον κόσμο.

      Η πορεία θα λέγαμε του Μύθου και της Γλώσσας είναι παράλληλη, καθώς ακολουθούν την ίδια δημιουργική διαδικασία από την ενότητα στην πολλαπλότητα, από τον έναν πυρήνα, στην έκρηξή του και στην γέννηση των πολλαπλών πραγμάτων, ακολουθώντας τον ίδιο συμπαντικό νόμο, όπως συμβαίνει με την γέννηση των άστρων, των συμπάντων έως τον άνθρωπο.

     «Εκ πάντων έν και εξ ενός πάντα», έλεγε ο Ηράκλειτος. Από τα πάντα το ένα και από το ένα τα πάντα.

     Αυτή λοιπόν η κυκλικότητα και η δημιουργικότητα που εκφράζεται μέσα από την αδιάρρηκτη σχέση του ενός με το όλο και του όλου με το ένα, αντικατοπτρίζεται στους αρχαίους μύθους των διαφόρων πολιτισμών. Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ως αρχή του κόσμου τα χαοτικά νερά της Nun, οι Βαβυλώνιοι στο Ενούμα Έλις, το νερό με τον Apsu (φρεσκάδα) και τον Tiamat (αλμύρα) η Κίνα είχε το κοσμικό Ωό Πά Κου με το γιν – γιαγκ και το Χάος το Χουέν-Τουέν, οι Ινδοί στην Rig Veda ένα γιγάντιο ον, τον Purusha με τα χίλια κεφάλια, χίλια μάτια, χίλια στόματα που αγκάλιαζαν την Γη ολόκληρη, στην Ισλαμική και Ιουδεοχριστιανική παράδοση πίστευαν στο Φως ως κοσμική αρχή, στην Ελληνική με τον Ησίοδο στο Χάος και κατά τους Ορφικούς στο κοσμικό Ωό.

     Ως παράλληλο σύμπαν του Μύθου είναι και η Γλώσσα που προϋποθέτει την νόηση, την έλλογη σκέψη για τον Μύθο. Εξετάζοντας την Ελληνική γλώσσα και κάνοντας ένα βαθύ ταξίδι μέσα στον χρόνο, συναντάμε τις ρίζες της που είναι οι διάφοροι πυρήνες ζωής της απ’όπου ξεκίνησαν άλλες ρίζες και λέξεις και φτάνουν μέχρι το σήμερα. Ακολουθώντας την ηρακλείτεια αρχή «Πάντων έν και εξ ενός πάντα», ο Ηράκλειτος μας λέει ότι υπάρχει συνεχώς ένα αόρατο νήμα, ένας μίττος μεταξύ του ενός και των πάντων που αν τον ακολουθήσουμε, μπορούμε να φτάσουμε και πάλι στο ένα, στην αρχή, στον πρώτο πυρήνα – κι ο πυρήνας, για να κάνω ένα σχόλιο, πηγάζει από το πυρ, την θεμελιώδη αρχή κατά τον Ηράκλειτο.

     Αυτή είναι λοιπόν και η μέθοδος που ακολούθησα στην παιδαγωγική μου προσέγγιση της Γλώσσας και του Μύθου, πιστεύοντας ταυτόχρονα ότι τα παιδιά και οι αρχαίοι μας πρόγονοι είναι πιο κοντά στις γλωσσικές και μυθολογικές μας ρίζες. Αφενός, τα παιδιά ψάχνουν μέσα από τους λεκτικούς ήχους και τα σύμβολα του Μύθου, να μιλήσουν και να κατανοήσουν τον κόσμο, εξερευνώντας χωρίς τα μετέπειτα στεγανά και τις κατηγοριοποιήσεις που προβάλλονται στους ενήλικες. Αφετέρου, οι αρχαίοι χρησιμοποιούν τον συμπυκνωμένο, περιεκτικό λόγο, έτσι όπως διαφαίνεται μέσα από τον ποιητικό ειρμό του Ομήρου, του Ηρακλείτου για παράδειγμα, με τις τόσο συχνές παρηχήσεις, ομοιοτέλευτα και τα υπόλοιπα σχήματα λόγου που υπηρετούν το νόημα των λόγων τους.

     Το θέμα αυτό το περνάω εν τάχει, καθώς χρήζει ξεχωριστής αναλυτικής διαπραγμάτευσης και περνάω στην ουσία της σημερινής συνάντησης που έχει ως επίκεντρο την ετυμολογία. Αναζητώντας λοιπόν το έν, κατά την ηρακλείτεια αρχή, πηγαίνουμε όλο και πιο πίσω, ψάχνοντας το έτυμον, το πραγματικό, το αληθινό που καθορίζει τον ήχο και την έννοια κάθε λέξης. Φτάνουμε λοιπόν στο έν, στην πρώτη ρίζα, που κατά την γνώμη μου, θα μπορούσε να ήταν στα αρχαία ελληνικά η √α που παράγει το πρώτο ρήμα άω που σημαίνει πνέω, φυσάω και αποτελείται από τον ήχο α Άλφα που ανοίγει και το ο που κλείνει αλλά και ταυτόχρονα διαρκεί εις το διηνεκές το ω, το ωμέγα, το μεγάλο. Άω, πνέω φυσάω απ’όπου απευθείας απορρέουν ο αήρ, αέρας, ο αγέρας με το ευφωνικό γάμμα που επιπλέον εγείρει, ξεσηκώνει, η άελλα, θύελλα, η αύρα, ο ατμός, ο αχνός, το άσθμα και πολλές άλλες, η καθεμία με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.

     Πολλαπλά λοιπόν, κατά την √α που δίνει το ρήμα άω έχουμε την ρίζα √γα- για παράδειγμα που δίνει το ρήμα γάω που σημαίνει χωράω, γεννάω, απ’όπου ετυμολογικά απορρέουν η γαία – γη, το ομηρικό ρήμα γέγαα, γίγνομαι, γιγνώσκω και πλήθος άλλες, από την √μα- με πρώτο ρήμα το μάω που χρησιμοποιείται στον παρακείμενο μέμαα, μέμονα και σημαίνει επιθυμώ, ερευνώ, επιζητώ διακαώς, έχουμε την Μαία, Μούσα, μανθάνω, μνήμη, Μνημοσύνη, μανία, μαίνομαι, μένος, μηνύω, μόνος και άλλες, από την √δα-  το δάω που σημαίνει μανθάνω και δαίω, καίω, φωτίζω, χωρίζω, αποκόπτω. Παράγωγα έχουμε την δάδα, διδάσκω, δίος = έξοχος, θείος, Δίας, δαίμων, δαήμων, δήιος=καταστροφικός κ.α. Από την √να- το νάω που σημαίνει ρέω, νάμα και ούτω καθεξής.

     Όπως και αργότερα για παράδειγμα έχουμε τις ρίζες με το γράμμα ύψιλον που δηλώνει καμπύλη, αύξηση και φούσκωμα και τα ανάλογα σύμφωνα μπροστά που τις διαμορφώνουν, όπως η √φύ-ω, φύση,√τύ-ω, Τυφών, √κύ-ω, κυοφορώ, κύμα, √μύ-ω (κλείνω, αυξάνω προς τα μέσα), μυς, μύηση # √ λύ-ω (αποκόβω, ελευθερώνω, αυξάνω προς τα έξω), λύση λύσιμο. Ας πάρουμε επίσης τις ρίζες  αρ-, ερ-, ορ- που δηλώνουν ένωση όπως στο άρω, αραρίσκω και ορμή, ροή, κίνηση προς τα εμπρός, οπότε στις ρίζες √καρ-, √κερ-, √κορ-, √παρ-,√περ,√πορ-,√βαρ-,√ βερ-, √βορ-,√ταρ-, τερ-,√τορ-,√φαρ-,√φερ-,√φορ-,√χαρ-,√χερ-, √χορ- - ο καθένας μπορεί να σκεφτεί λέξεις που απορρέουν, με την εισαγωγή στην αρχή των ανάλογων συμφώνων. Οι λέξεις φέρουν έναν κωδικό, ανάλογα με την ρίζα τους.

     Εκτός από την αποκωδικοποίηση της έννοιας κάθε ρίζας, έχουμε και τον ιδιαίτερο ήχο που παράγεται με την συνάρθρωση των γραμμάτων, όπου κάθε γράμμα εγγράφεται πρώτα ως φώνημα στο στόμα μας φέρνοντας το δικό του ειδικό βάρος, με τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Και στο σημείο αυτό, οφείλω να προσθέσω ότι σε μια παράσταση που είδα πέρισυ, συμμετείχε ο κ. Μαρωνίτης, στον Αίαντα του Σοφοκλή. Έμαθα κάτι που δεν γνώριζα, ότι οι αρχαίοι Έλληνες ποτέ δεν διάβαζαν όπως εμείς σήμερα σιωπηλά, από μέσα τους, αλλά πάντα εκφωνούσαν τον λόγο, τον εξωτερίκευαν, γιατί; Διότι προφανώς τους ενδιέφερε πολύ περισσότερο απ’ό,τι εμάς σήμερα να συλλαμβάνουν τα ηχητικά σήματα και κατά την παραγωγή του λόγου καθώς το σώμα πάλλεται με έναν συγκεκριμένο ρυθμό αλλά και ακουστικά για την καθολικότερη κατανόηση της έννοιας αυτών των σημάτων.

     Η εκφώνηση δηλαδή κάθε λέξης, με επίκεντρο πάντα την ετυμολογική της ρίζα συνιστά ένα ξεχωριστό δονητικό κύμα που παράγεται και αφορά άμεσα και έμμεσα διάφορα μέρη του σώματος, τα οποία συμμετέχουν στην εκφορά της. Αυτή η δόνηση μπορεί να προεκταθεί με περαιτέρω κίνηση ή ακόμα και με χορό.

     Ερχόμαστε έτσι σιγά-σιγά στον παράγοντα θέατρο που κατά βάση θα λέγαμε ότι είναι η εξωτερίκευση του ενδιάθετου λόγου. Αποδεχόμενοι τις ετυμολογικές ρίζες ως πρώτες ηχητικές φόρμες, √ταλ-,√παλ- π.χ.√ερ-,√ορ- που μπορούν να γίνουν θεατρικά παραστάσιμες, δεικνύοντας κάθε φορά τον δρόμο μέσα τον Μύθο, εξυφαίνουν και διαπλέκουν αυτές οι ίδιες, ως αυτούσιες δυνάμεις, τα δρώμενα κάθε ιστορίας. Οι ρίζες χα- και χε- για παράδειγμα, συνιστούν στο έργο «Μυθολογία-Κίνηση-Γλώσσα», το Χάος που χαίνει, το πρώτο συστατικό του κόσμου, κατά την «Θεογονία» του Ησιόδου κι αυτές προάγουν τον μύθο. Από τις ρίζες χα- και χε-, το Χάος μετασχηματίζεται σε χασμή, σχισμή που σκάει κι έπειτα σε χοάνη απ’όπου χέεται το σύμπαν. Ηχητικά το Χι, εκτός από τις άλλες ιδιότητές του, είναι το πιο βαθύ ουρανικό σύμφωνο, ο πιο βαθύς ήχος που προφέρουμε στα ελληνικά, όπως και στην λέξη ήχος το χι αποσοβείται, απορροφάται, σβήνεται μέσα στο σώμα μας, το χι το κάνει αυτό με την δασύτητα και την βαθύτητά του. Επίσης, όπως το προφέρουμε, εκπνέοντας ο ήχος του χι που ξεκινάει αναγκαία από το διάφραγμα, χωρίζει το σώμα μας στα δύο, έτσι όπως παράγεται. Το χι παριστάνεται αναλογικό, ό,τι είναι πάνω είναι και κάτω, δεξιά και αριστερά, ως τέτοιο περιγράφεται το Χάος.       

      Το θέατρο δηλαδή κατ’εμέ, ιδωμένο ως μια ολιστική προσέγγιση της πραγματικότητας, που περιλαμβάνει τον λόγο, τις οπτικές παραστάσεις, τα σκηνικά εργαλεία, την μουσική και την κίνηση, έχει ως στόχο να ξανακουμπίσει τις αρχετυπικές μυθολογικές εικόνες, με κύριο όχημα την γλώσσα. Ας μην ξεχνάμε ότι μέσα στην Μυθολογία εγγράφεται όλος ο αέναος αρχετυπικός κύκλος της φύσης και της ζωής.

     Ολιστικά ίσως δημιουργούσαν και οι μεγάλοι τραγωδοί της αρχαιότητας, καθώς οι ίδιοι συνέθεταν τον ποιητικό λόγο, την μουσική, είχαν την εποπτεία της κίνησης, των σκηνικών και της συνολικής λειτουργικότητάς τους. Με αυτόν τον τρόπο, μέσα από το έργο τους, έθεταν τα μεγάλα ανθρώπινα ερωτήματα και χωρίς διδακτισμό, μας μυούσαν και μας μυούν ακόμα στα βαθιά αινιγματικά μυστικά των μύθων.

     Έχοντας αυτά υπόψιν μου, τα έργα μου «Μυθολογία-Κίνηση-Γλώσσα» και το βιωματικό εργαστήριο «Γλώσσα & Παιχνίδι», από τα οποία μικρά αποσπάσματα θα σας παρουσιάσω σε λίγο, έχουν πρωτίστως στόχο να αγγίξουν τους ανθρώπους στην πιο τρυφερή τους ηλικία, τα παιδιά που, όπως έθιξα και παραπάνω, είναι, κατά την γνώμη μου, οι πιο αγνοί και δημιουργικοί αποδέκτες σε κάθε μυητική διαδικασία.

      

      Η παραπάνω διάλεξη έλαβε χώρα στο Κέντρο Σημειολογίας Θεάτρου, στις 18 Δεκεμβρίου 2015. 

    Πιστεύω ότι θα ήταν πολύ δημιουργικό, εσείς που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, να μοιραστείτε μαζί μου τις όποιες σκέψεις, απόψεις ή και αντιρρήσεις σας, προκειμένου να ξεκινήσει ένας διάλογος που μόνο καλά μπορεί να μας προσφέρει.

      Περιμένω λοιπόν τις απόψεις σας και επίσης καλή χρονιά! 

                     Μυθολογία - Κίνηση - Γλώσσα 

                   

                                    Β

                           Βάκχος Διόνυσος

                        

    Από τα βάθη των βουνών και των δασών της Γης κι από τα βάθη του νερού, των ποταμών και των λιμνών σηκώνεται βίαιη βουή, ίσια ιαχή, φωνή διαπεραστική του Ίακχου Βάκχου και της ακολουθίας του, των Βακχών. Με την ιαχή, την δυνατή φωνή του Βάκχου, η φύση φουσκώνει βλασταίνει, σκάνε οι βολβοί, τα σπέρματα της Γης και βγάζουν τους βλαστούς τους, η Γη ανθίζει, βρισκόμαστε στην Άνοιξη. Ο Βάκχος είναι ο Διόνυσος, ο θεός της χαράς και του χορού, χαρίζει στους βροτούς τον βότρυν, τα σταφύλια απ’όπου βγαίνει ο οίνος, το κρασί΄ με το κρασί οι άνθρωποι ξεχνούν τα βάσανα του βίου τους που τους βαραίνουν και βακχεύονται, συνομιλούν με τον Βάκχο, τον Θεό, βαπτίζονται, μυούνται στον βέβαιο κύκλο της ζωής και του θανάτου, τον βιώνουν.

     Ο Διόνυσος ως Βάκχος στέκεται βοηθός στους βροτούς που βάζουν, φωνάζουν «Βάκχε,Βάκχε» και τον καλούν΄ θυσιάζουν στον βωμό έναν αρσενικό βούν, έναν ταύρο και βούλονται, ζητούν βλάστηση και βέβαιη, στέρεη δύναμη. Αυτοί οι βροτοί βλέπουν τους βότρεις τους, τ’αμπέλια τους να μεγαλώνουν, να βλασταίνουν, να βγάζουν άφθονο κρασί και αποβάλλουν, αποδιώχνουν κάθε βάρος. Ο Βάκχος λέγεται και βουγενής – μια ιστορία λέει ότι ο Βάκχος γεννήθηκε από έναν θηλυκό βουν, μια αγελάδα΄ λέγεται και βρόμιος ο Βάκχος γιατί κάνει τη Γη να βρέμει και να τρέμει΄  με βροντόφωνα κύμβαλα, τύμπανα κι αυλούς οι Βάκχες βαδίζουν και χορεύουν, αλλαλάζουν, με αλλόκοτους αλλαλαγμούς, φωνάζουν κι ολόκληρη η Γη βοάει δυνατά και τα βουνά ολόκληρα και τα λιβάδια βρίθουν, γεμίζουν με βλάστηση, οι βράχοι ανοίγουνε στη μέση κι αναβλύζει σαν βρύση το νερό, κι οι άνθρωποι ως βροτοί, θνητοί, βλίττουν, τρυγούν το μέλι από τις μέλισσες και ρέει άφθονο κρασί για τους βροτούς που βλέπουν τον Βάκχο και βακχεύονται, χορεύουν ξέφρενα.

     Ο Διόνυσος φροντίζει για την βρώση των ανθρώπων, την τροφή τους και την πόσιν τους, το γάλα από τα βουβάλια που θα πιούν, το νερό και το κρασί τούς βοηθά, έχουν στο βιός τους για να ζήσουν πρόβατα να βόσκουν και βούς, αγελάδες και ταύρους.

     Όσοι όμως είναι βλάσφημοι, δεν βλέπουν τον Βάκχο ως Θεό και είναι βάρβαροι, βέβηλοι, δεν επιβιώνουν, δεν ζουν΄ αυτούς τους βλάπτει ο Βάκχος, βάπτει, βάφει με το αίμα τους τη Γη, βορά τούς ρίχνει, τροφή στα άγρια θηρία και οι Βάκχες, η ακολουθία του, τους βιβρώσκουν, τους κατατρώγουν. Ο ίδιος ο Διόνυσος ως Βάκχος, σαν θηρίο βρυχάται από τα βάθη του βωμού του, προβαίνει στο βάθρο, στο σύνορο του κάτω με τον πάνω κόσμο, προβάλλει με ένα προσωπείο, με μια μάσκα και βαάζει, φάσκει, προφητεύει ο Βάκχος, ενώ η Γη ολόγυρά του βράζει. Με τη μάσκα ομιλεί ο Βάκχος και μυεί, οδηγεί τους πιστούς βροτούς του στα μυστικά της φύσης, του βίου και της βλάστησης, εισβάλλει ο Βάκχος μέσα στην άβυσσο των ανθρώπινων ψυχών και του κόσμου, βασιλεύει, βυθίζεται βαρύς στα έγκατα της Γης, στο βασίλειο του Άδη, των νεκρών. Έπειτα εκβαίνει, βγαίνει από τα βάθη και βαδίζει χορεύοντας στα βουνά, η φύση ανθίζει, ανοίγει και αναγεννά. Είναι άνοιξη. Ο βόμβος της ζωής είναι μαζί του.

                                                         Φ                 

             

                                  ΦΟΙΒΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝ

     Κάποτε ανταμώνει ερωτικά ο Δίας με τη Λητώ, κόρη του Τιτάνα Κοίου που τα πάντα ακούει και παρακολουθεί και της Φοίβης που φάει, λάμπει από φως. Η Λητώ φέρει μέσα της τον Φοίβο Απόλλωνα και την Φοίβη Άρτεμη και περιφέρεται σε πολλούς τόπους, θέει, τρέχει παντού, φθάνει η ώρα να γεννήσει. Μόνο ένα νησί τής φανερώνεται φιλόξενο, η νήσος Αστερία που σαν το φύσημα του ανέμου περιφέρεται στο πέλαγος κι ονομάζεται Δήλος, όταν η Λυτώ φύει τελικά, γεννάει τα ολόφωτα παιδιά της, στηριγμένη σε έναν φοίνικα, τον Φοίβο Απόλλωνα και την Φοίβη Άρτεμη, φύτρα, γενιά του Δία, του αρχηγού του φωτός και της φωτιάς. Η Δήλος όπου δηλώνεται, φανερώνεται στον κόσμο ο Απόλλων και η Άρτεμις, φαείνει, φαέθει μεμιάς, ολόκληρη φεγγοβολά από το χρυσό φως του Απόλλωνα Ήλιου και κάνει τη Δήλο άφθαρτη στον χρόνο, αιώνια, με τις ρίζες της να φθάνουν ως τον πάτο της Γης. Στη φύση του θεού Απόλλωνα είναι το φώς και ως Φοίβος εμφανίζεται φαεινός, ολόλαμπρος στην επιφάνειά του. Στους φθαρτούς ανθρώπους που φθείρονται, που γερνούν, προσφέρει τη φροντίδα για τις φρένες τους, για τον νου και την ψυχή τους, βάζει φραγμό στη φρίκη που φέρουν για τον θάνατο, αποφεύγουν τον φόβο, τους εμφυσά, τους εμπνέει, φυσάει μέσα τους το φώς του κι οι άνθρωποι φαιδρύνουν, ευφραίνονται, σφίζουν από χαρά και δεν φθίνουν από τον φθόνο τους, δεν καταστρέφονται, παρά σώφρονες και φρόνιμοι, ζουν αρμονικά σε αφθονία.

   Έτσι η ολόφωτη Δήλος αφιερώνεται στον Φοίβο Απόλλωνα, δηλώνεται, προσφέρεται σ’αυτόν΄ όπως κι ο Φοίνικας τού αφιερώνεται που αναφύεται, αέναα αναγεννιέται΄ τα φυλλώματά του, τα φύλλα του φουσκώνουν στον αέρα σαν τα φτερά του Φοίνικα πουλιού, μισά φοινά, πορφυροκόκκινα σαν αίμα, μισά χρυσά όμοια με φλόγες, ενώ ο ίδιος ο Φοίνικας φλέγεται μες στη φωτιά κι αναγεννιέται. Κάνει το είδος του, τη φυλή του αθάνατη. Ο Φοίβος Απόλλων θέλει να φανερώνει τη σοφία του΄ όπως τα φύλλα–φτερά του Φοίνικα εμφανίζονται πολλά, έτσι τα διάφορα φάσματα, πλευρές της φύσης των ανθρώπων, θέλει να φανερώνει ο Φοίβος, και τις φάσεις τους στον χρόνο, τις περιπέτειές τους, ώστε οι άνθρωποι να φυλάγονται και να φροντίζουν μην φθαρούν, μην καταστραφούν.

     Ο Φοίβος ψάχνει το κέντρο για τη φωνή του και τη φήμη του και κάποτε φθάνει σε μια φελλίδα γη, όλο βράχους, όπου φλέουν, βγαίνουν, αναβλύζουν πηγές και αέρια βαθιά μέσα από της Γης τα βάραθρα, τις σπηλιές. Ο τόπος αυτός είναι οι Δελφοί, η μήτρα, ο ομφαλός, ο αφαλός της Γης που οδηγεί στο κέντρο της. Φρουρός εκεί ο όφις Πύθωνας, το τεράστιο φίδι που φράζει την είσοδο στον κάτω κόσμο, παραφυλάει να φάει όποιον περιφέρεται εκεί γύρω. Αυτόν τον όφι, τον Πύθωνα, ο Φοίβος Απόλλων τον φονεύει, τον σκοτώνει και βάζει τέλος στη φρίκη. Στη θέση του Πύθωνα, ο Απόλλων βάζει την Πυθία που προφητεύει πλέον, μαντεύει, μιλάει για τα άφατα, γι’αυτά που δεν φαίνονται, δεν λέγονται. Η Πυθία φράζει, λέει με τρόπο μαντικό το μέλλον, προβλέπει. Ο Φοίβος Απόλλων εμφυσά, εμπνέει στην Πυθία τους φθόγγους, τη φωνή του κι οι Δελφοί από μαντείο της Γης κι αργότερα της Θέμιδας και της Φοίβης, φέρουν τώρα τις μαντείες του Φοίβου.

    Η μαντική κι η μουσική είναι τέχνες του φωτός που σχίζουν το σκοτάδι, εμφανίζουν τη γνώση της φύσης σε όλο της το φάσμα, σε όλες τις πλευρές της. Ως θεός Ήλιος, ο Φοίβος Απόλλων με τις ακτίδες του αρμονίζει, κουρδίζει με το φως του τον κόσμο, φέρει τη μέρα, τη νύκτα, τις εποχές του χρόνου και με την φόρμιγγά του, την εφτάχορδη κιθάρα του φέγγει στο νου ανθρώπων και θεών. Η μουσική του φέρβει, τρέφει τους ανθρώπους, με την φόρμιγγά του οι άνθρωποι φαντάζονται τη ζωή, είναι το φάρμακό τους απέναντι στη φθορά που φέρνει ο θάνατος.  Η φόρμιγγα του Φοίβου βγάζει φθόγγους, σαν ηλιακές αχτίδες, φωνές, φιτύματα, γεννήματα του λόγου και της λογικής που εμφυσούν στον άνθρωπο την αρμονία, την φιλία με τον εαυτό του και το σύμπαν.

      Ο Φοίβος Απόλλων ως Ήλιος φάει, θερμαίνει με τις φλογερές αχτίδες του, φύει τα βλαστάρια, τα φιτύματα της φύσης τα γεννά, τα κάνει φυτά, η φωτιά του όμως έπειτα τα φθείρει, τα καταστρέφει και μετά πάλι τα εμφανίζει, τ’αναγεννά. Αυτή είναι η φυσική φορά της ζωής κι ο Φοίβος Απόλλων ως Αρχηγέτης, αρχηγός, φέρει το φως με την μαντική και μουσική του τέχνη αλλά πάντοτε φυλάει στη φαρέτρα του τα φονικά του βέλη και τα τοξεύει, φέρνοντας μεμιάς γλυκό θάνατο.  Άλλες φορές πάλι ιατρεύει με τα φάρμακά του, καθαρίζει του ανθρώπους από τη φθορά κι από τα λάθη τους ή είναι Αλεξίκακος, αλέξει, προφυλάσσει από το κακό. Ο Αειγενέτης Φοίβος φροντίζει για την αναγέννηση εσαεί, για πάντα, αφού το κάθε πλάσμα έχει φως από τη φύση του κι η φωτιά, το πυρ είναι αείζωον, ζει αιώνια.

                                                  Φ

                                     ΦΟΙΒΗ ΑΡΤΕΜΙΣ

     Η Φοίβη Άρτεμις είναι η Σελήνη, το φεγγάρι που φέγγει τη νύκτα, η αδερφή του Φοίβου Απόλλωνα που αυτός ως Φοίβος Ήλιος φάει, φωτίζει τη μέρα΄ γεννιέται κι αυτή στη Δήλο, στο φεγγοβόλο νησί. Είναι αγνή στη φύση της η Φοίβη Άρτεμις, ποτέ της δεν νυμφεύεται, δεν έχει άντρα σύντροφο, μονάχα συντρόφισσές της τις νύμφες, κόρες κι αυτές ανύμφευτες. Η Άρτεμις ορμάει με τις νύμφες στα βουνά και στα φαράγγια, με τις φαρέτρες τους γεμάτες βέλη να τοξεύουν τ’άγρια ζώα στη φωλιά τους. Ζούν μέσα στη φύση άγρια και κυνηγούν όπως οι Αμαζόνες, οι άφθαστες πολεμίστριες, οι Αμαζόνες με τους μαζούς τους, τους μαστούς τους, τα στήθη τους που είναι σαν τα νέφη που συννέφουν, συγκεντρώνονται μπρος στη Σελήνη που φέγγει και φιτύουν, σπείρουν τη βροχή τα σύννεφα, αναφύονται τα βλαστάρια της φύσης, η Γη αναγεννάται.  Όπως η Σελήνη στις διάφορες φάσεις της φέρβει, τρέφει το φως της όλο και πιο πολύ, έτσι και η Φοίβη Άρτεμις ανατρέφει τα βλαστάρια των ανθρώπων, τα παιδιά τους, τα προφυλάσσει από τη φθορά και από τη φθίση, την καταστροφή γιατί τα φιλεί, τα αγαπά. Και κάποτε φθάνει στους Δελφούς, ως αδερφή του Φοίβου Απόλλωνα, η Φοίβη Άρτεμις με τις νύμφες και την εφτάχορδη λύρα της να διαφημίσουν, να δοξάσουν όλοι μαζί το ουράνιο φως της Σελήνης και του Ήλιου που φέρουν στη φύση όλα τα φάρμακα για τη ζωή.

ΕΨΙΛΟΝ - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΜΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

                         
                    

 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ 6ο ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ-ΚΙΝΗΣΗ-ΓΛΩΣΣΑ

     Ανάμεσα στον αραιό αιθέρα του Ουρανού, στο ελαφρύ αέρινο έδαφός του και στο Έρεβος, το αέρινο σκοτάδι μες στη Γη, ευρίσκεται η Ημέρα και η Έρα–Γη. Ένα Έψιλον είναι ο ουράνιος αιθέρας, ο αέρας του Ουρανού που επάνω του φέρει την Έρση, την δροσιά κι ενδιάμεσα η Ημέρα που ιαίνει, αέρινα θερμαίνει με τον Ήλιο την Έρα, την Γη και εντός της, μέσα της, ως έρεισμά της, ρίζα της, το Έρεβος, η σκοτεινή ερημιά που ερέφει, που σκεπάζει εντός της τον κάτω κόσμο.

 

     Επάνω στην Έρα, την Γη, το πρωί, την ώρα της Έρσης, της δροσιάς, ο αιθέριος Δίας ερωτεύεται την Ατλαντίδα Μαία που εστία της, κατοικία της έχει τα ερημικά βουνά της Αρκαδίας. Στο εσωτερικό ενός σπηλαίου, ενώνονται ερωτικά ο Δίας και η Μαία κι έρχεται στον κόσμο ο αέρινος Ερμής, θεός του ανέμου. Εισέρχεται παντού ο Ερμής, επάνω κάτω, εντός κι εκτός, ενώνει σε Έψιλον τον Ουρανό, την Έρα–Γη και το Έρεβος στον κάτω κόσμο. Ο Ερμής είναι ελαφρύς, ελίσσεται στον Ουρανό, με τα γοργά του πέδιλα τα φτερωτά, τις ενδρομίδες, εργάζεται στα σύννεφα και έρρουν αυτά και χάνονται. Ως Αργεϊφάντης ο Ερμής, φαϊνει, εμφανίζει αργά, γρήγορα δηλαδή, γοργά τον αργυρό λαμπρό Ουρανό · ως άνεμος Αργέστης  ο Ερμής, ελεύθερο κρατά τον Ουρανό με τον αέρα του, αίθριο, καθαρό τον έχει μες στα άστρα.

     Καθώς φτερωτός ο Ερμής ελίσσεται με χάρη σε ολόκληρη την Έρα– Γη και τον Ουρανό, ο αέρας του αείρει, εγείρει αρμονικούς θορύβους, μουσική, άλλοτε ελαφρυά και απαλή, άλλοτε εριστική κι ορμητική. Έργο του Ερμή, όντας μωρό, η πρώτη λύρα, η κιθάρα, εφεύρεσή του · το πρώτο του έρμαιον, το πρώτο του εύρημα στο έδαφος της Έρας – Γης, είναι μια χελώνα. Στο όστρακό της, στο καβούκι της έλκει, τεντώνει επτά χορδές και τότε ελευθερώνεται εξαίσια μουσική. Ο Ερμής εργάζεται επάνω στην λύρα και την κάνει όργανο αρμονικό. Με τον αέρα του ο Ερμής εγγίζει τις επτά χορδές κι οι ήχοι τους ελίσσονται, σαν άπειρες έλικες, κύκλοι ανέρχονται στον Ουρανό. Εκεί επάνω ο Ερμής, ο αέρινος θεός ενώνεται αδερφικά με τον Απόλλωνα, τον φωτεινό θεό, τον κάνει εταίρο του, σύντροφό του και του εγχειρίζει, στο χέρι του εντός, μέσα, του παραδίδει την λύρα, το εργαλείο της μουσικής. Ερμής κι Απόλλων, αήρ και πυρ, αέρας και φως, έχουν έθος, συνήθεια να ενώνονται κι ο Ερμής–αήρ ενάπτει, ανάβει την φωτιά του Απόλλωνα και την ενδυναμώνει. Οι αρμονίες που εμφυσά στην λύρα ο αέρινος Ερμής ελευθερώνονται και οι λάμψεις, οι ακτίδες του Απόλλωνα εγείρουν, σηκώνουν ψηλά στον Ουρανό κι ευρύνουν, απλώνουν την μουσική σε ολόκληρη την Έρα–Γη.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΣ από 7 έως 97 χρονών

Από τότε που γεννιόμαστε και ίσως από πιο πριν, ακούμε την πρώτη μας γλώσσα! Μαθαίνουμε να ανα–γνωρίζουμε τις έννοιες μέσα από τους ήχους–λέξεις. Ακούμε το μααμ της μαμάς–μάνας, το συνδέουμε με το μαλακό υγρό φαγητό, το γάλα που δεν τελειώνει · η ρίζα–λέξη μάω στα αρχαία ελληνικά σημαίνει επιθυμώ σφοδρά, ποθώ · ακούμε επίσης το ένρινο καθησυχαστικό νααα, νααα του τραγουδιστού νανουρίσματος για νάνι, για ύπνο · η ρίζα–λέξη νάω στα αρχαία ελληνικά σημαίνει ρέω, τρέχω ασταμάτητα, αέναα · έπειτα μεγαλώνοντας ακούμε την λέξη (μ)πάλλα καθώς βλέπουμε την πρώτη σφαίρα που πάλλουμε, κινούμε στα χέρια με παλμό, χορεύοντάς την, είναι η πρώτη μας σχέση με το σύμπαν..!

Ένα ταξίδι στην γλώσσα – γι’αυτό πρόκειται – μέσα από ένα πολύχρωμο και παραστατικό παιχνίδι με την συμμετοχή της ακοής, του σώματος, της φωνής και της γραφής. «Αγγίζουμε» τα αρχαία κείμενα του Ομήρου, του Ηρακλείτου, του Ησιόδου, του Πλάτωνα – που όχι δεν είναι δύσκολα! – καθώς ανα–ξανά–γνωρίζουμε τις λέξεις τις σημερινές, το νόημά τους, μέσα από το έτυμον, την πρώτη γνήσια αρχική τους σημασία.

Συνδυάζοντας, αναλύοντας, αντιθέτοντας, φιλοσοφώντας, ορθογραφώντας και προπαντός παίζοντας,  ερχόμαστε σε επαφή με τον αρχαίο λόγο και τελικά παράγουμε τον δικό μας, τον νέο λόγο, πιο ώριμο και πιο συνειδητό.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΓΛΩΣΣΑ & ΠΑΙΧΝΙΔΙ» :

­               

     Το βιωματικό εργαστήριο «Γλώσσα & Παιχνίδι» απευθύνεται σε παιδιά Δημοτικού καθώς και σε όσους ξεκινούν την ενασχόλησή τους με τα γράμματα και την γλώσσα ή θέλουν να εντρυφήσουν περαιτέρω σε αυτήν. Πρόκειται για επτά, σε πρώτη φάση, πρωτότυπες ιστορίες 50 λεπτών περίπου η καθεμία – ορισμένες εμπνευσμένες από την ελληνική μυθολογία – που έχουν ως αφετηρία τις ρίζες των ελληνικών λέξεων. Στις επτά αυτές ιστορίες πρωταγωνιστεί ένα παιδί που ζει διαμέσου των αιώνων και ανακαλύπτει σε ενεστώτα χρόνο τον κόσμο και τις λέξεις.

     Στη διάρκεια αυτού του εργαστηρίου αναλύονται με παραστατικό και αφηγηματικό τρόπο οι πρώτες ρίζες των ελληνικών λέξεων. Μέσα από το νήμα της εκάστοτε ιστορίας, με δεδομένες τις αρχαίες ρίζες που πραγματεύεται, παράγονται οι συναφείς λέξεις που περιγράφουν κάθε φορά τον κόσμο, τον άνθρωπο και το περιβάλλον του.

     Στο βιωματικό εργαστήριο «Γλώσσα & Παιχνίδι», τα παιδιά  τοποθετούν φωνητικά τα γράμματα στο στόμα τους, παρακολουθούν τον τρόπο “εγγραφής” τους μέσα σε αυτό, τα προφέρουν. Ακολουθώντας πάντοτε τον ρου μιας ιστορίας, σωματοποιούν τα γράμματα μέσω μιας συγκεκριμένης κίνησης ή χορογραφίας και έρχονται σε άμεση οπτική επαφή μαζί τους μέσω ιδιότυπων κατασκευών που εξυπηρετούν κάθε φορά την συγκεκριμένη ιστορία και τις λέξεις της. Ηχογραφούν τους δικούς τους ήχους–μουσική, παράγοντας πρωτότυπες ηχητικές φόρμες, εμπνεόμενα κάθε φορά είτε από μία λέξη ή ρίζα λέξης, είτε από μια εικόνα–ιστορία, είτε από ένα συναίσθημα. Στη συνέχεια, δραματοποιείται και πάλι το κομμάτι της ιστορίας που έχει επενδυθεί ηχητικά από τα παιδιά και έπεται η συνέχεια.

     Με την αναπαράσταση των γραμμάτων ως φυσικών ήχων που μπορούν να παράξουν μουσική, εικόνες, συναισθήματα όσο και έννοιες, στόχος του εργαστηρίου είναι να περάσει στη συνείδηση των παιδιών ότι κάθε γράμμα έχει τον δικό του ρόλο και συμμετοχή στη σύνθεση των λέξεων ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όπως για παράδειγμα το αρχικό Άλφα που ανοίγει, με την συνδρομή των υπολοίπων, παράγει την λέξη ανάσα, το Ρώ που ρέει τη ροή, το Ύψιλον που καμπυλώνει το ύδωρ. Έτσι, μέσω της κίνησης του σώματος, των σκηνικών εργαλείων και των διάφορων ήχων που τα ίδια τα παιδιά παράγουν, εδράζουν κάθε φορά κάθε γράμμα σε ένα μέρος του σώματός τους ή σε μια συγκεκριμένη κίνηση και οδηγούνται στη συνέχεια στις διάφορες λέξεις που συνθέτουν κάθε ιστορία.  Με αυτόν τον τρόπο, βοηθούνται τα παιδιά να συλλάβουν βαθύτερα τον ρόλο που παίζει κάθε γράμμα καθώς συνταιριάζεται με τα υπόλοιπα και να κατανοήσουν περισσότερο την έννοια που κάθε λέξη αντιπροσωπεύει.

    Με την ανάλυση των λέξεων στις αρχικές ρίζες τους και στις καταλήξεις τους, η ελληνική γλώσσα, αρχαία και νέα, παρουσιάζεται ως ενιαίο σύνολο. Μέσα από μια ιστορία που δραματοποιείται, με την επανασύνθεση και τον συνδυασμό των λέξεων μεταξύ τους, το βιωματικό εργαστήριο «Γλώσσα & Παιχνίδι» στοχεύει στο να έρθουν τα παιδιά σε επαφή τόσο με την ετυμολογία κάθε λέξης όσο και με την ορθογραφία της. Στοχεύει στο να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά την συνάφεια των συγγενών λέξεων μεταξύ τους και να αποκτήσουν, στο μέτρο του δυνατού, την ικανότητα να αναλύουν και να συνθέτουν από μόνα τους διάφορες πρωτότυπες ή μη λέξεις.

     Τα παιδιά εγγράφουν τα ίδια με την συνδρομή σύγχρονων μηχανημάτων που παρέχονται στο εργαστήριο, τους ήχους και την μουσική κάθε ιστορίας, αυθόρμητα, μπαίνοντας σε μια επιπλέον διαδικασία ανακάλυψης των ήχων των λέξεων και των γραμμάτων σε σχέση πάντοτε με τα ίδια τα στοιχεία της φύσης, του ανθρώπινου πολιτισμού, τα συναισθήματα, τις εικόνες ή τα γεγονότα που κάθε φορά πραγματευόμαστε.

     Στο τέλος κάθε ιστορίας τα παιδιά αναπαριστούν κομμάτια της με ζωγραφική, κίνηση, μουσικά και αυτοσχεδιαστικά παιχνίδια. Κάθε παιδί παίρνει μαζί του ένα σχεδιάγραμμα με όλες τις ρίζες και τις λέξεις της εκάστοτε ιστορίας για περαιτέρω σπουδή και μελέτη καθώς κι ένα cd με τους ήχους και την μουσική κάθε εργαστηρίου.